भोटेकोशी बाढी प्रभावित क्षेत्र ३ महिनासम्म ‘संकटग्रस्त’ घोषणा !

काठमाडौँ । रसुवास्थित भोटेकोशी नदीमा बिहान तिब्बत क्षेत्रबाट अचानक आएको भीषण र अकल्पनीय बाढीले पुर्‍याएको क्षतिको विवरणले मुलुक स्तब्ध भएको छ । बाढीका कारण सीमावर्ती नाका रसुवागढी भन्सार, टिमुरे, स्याफ्रुबेँसी, बेत्रावती र त्रिशुली लगायतका तल्लो तटीय क्षेत्रमा ठूलो भौतिक तथा जनधनको क्षति पुगेको छ । सुक्खा मौसम वा ठूलो वर्षाविना नै हिमाली क्षेत्रबाट लेदोसहितको भीषण बाढी आएकाले प्राविधिक तथा विज्ञहरूले यसलाई जलवायु परिवर्तनसँग जोडिएको ठूलो हिमाली दुर्घटनाका रूपमा लिएका छन् । बाढीको यकिन कारणबारे चिनियाँ पक्षबाट आधिकारिक पुष्टि भइनसके पनि नेपाली जल–मौसम तथा भूगर्भविद्हरूले निम्नलिखित हिमताल फुटेर नै बाढी आएको हुनसक्ने प्रारम्भिक अनुमान गरेका छन् ।

भूगर्भविद् प्रा.डा. रञ्जनकुमार दाहाल, जल तथा मौसम विज्ञान विभागका सूचना अधिकारी दिनकर कायस्थ र विपद् विश्लेषक मधुकर उपाध्यायका अनुसार पानीको विशाल परिमाण हेर्दा तिब्बत क्षेत्रमा रहेको कुनै हिमताल अचनाक फुटेरै यो बाढी आएको प्राथमिक अनुमान छ । तिब्बतमा ठूलो हिमपहिरो खसेर नदीको बहाव केही समय थुनिएर एक्कासि फुट्दा यो बाढी आएको हुनसक्ने भूगोलका प्राध्यापक नरेन्द्रराज खनालको तर्क छ । भूगर्भविद् श्रीकमल द्विवेदीका अनुसार ठूलो पानी नपरे पनि निरन्तरको सूक्ष्म जलवायु परिवर्तनका कारण हिमाली भिरालोमा बरफले जमाएर राखेको माटो र ढुङ्गा पग्लेर हिमाबाढीका रूपमा बगेको हुनसक्छ । यद्यपि यी तर्क पुष्टि गर्नका लागि थप अध्ययनको खाँचो छ । उता चिनिया पक्षबाट समेत हिमताल फुटेर नदी थुनिँदा बनेको बाँधका कारण बाढी चलेको बताइएको छ । उक्त थुनिएको पानी सबै निख्रन बाँकी रहेकाले जोखिम अझै कायम रहेको सूचना चिनियाँ पक्षले दिएको छ ।