रावणका दश शिर र नेपालको शासन प्रणाली: एकल सोचले देश बन्दैन

रामायण केवल धर्मग्रन्थ होइन, शासन, नेतृत्व, शक्ति र नैतिकताको गहिरो पाठ पनि हो। त्यसका पात्रहरूलाई केवल राम्रो र नराम्रो भनेर छुट्याउनु पर्याप्त हुँदैन। विशेष गरी रावणको चरित्रले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ। उनी विद्वान् थिए, शिवका परम भक्त थिए, कुशल प्रशासक थिए र शक्तिशाली राजा पनि थिए। तर यति धेरै गुण हुँदाहुँदै पनि उनी पराजित भए। कारण थियो, आफ्नै कमजोरीमाथि नियन्त्रण गर्न नसक्नु।

रावणका दश शिरलाई धेरैले मानवका दश अवगुणको प्रतीक मान्छन्। ती हुन्, काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद (घमण्ड), मत्सर, अहंकार, स्वार्थ, अन्याय र अविवेक। आजको नेपाललाई हेर्दा प्रश्न उठ्छ, के ती दश शिर केवल पौराणिक कथामा सीमित छन्, वा हाम्रो शासन प्रणाली, राजनीति र सार्वजनिक जीवनमा नयाँ रूप लिएर उपस्थित छन्?