चिया निर्यातको समस्या र समाधान

नेपालको अर्थतन्त्रमा कृषि क्षेत्रको योगदान महत्वपूर्ण रहँदै आएको छ । यसर्थ परम्परागत खेती प्रणालीबाट व्यावसायिक र नगदे बालीतर्फ रूपान्तरण हुने क्रममा चिया खेती देशको एक प्रमुख आर्थिक खम्बाका रूपमा स्थापित भएको छ । नेपालको पूर्वी पहाडी भेगमा पर्ने पहाडी जिल्लाहरु इलाम, झापा, पाँचथर, धनकुटा र तेह्रथुमको विशिष्ट भौगोलिक अवस्थिति, अनुकूल जलवायु र उर्वर माटोका कारण नेपाली चिया विशेष गरेर अर्थोडक्स चिया विश्वबजारमा उच्च गुणस्तरको मानिन्छ । त्यसरी यसलाई अर्कोतर्फ, तराईको झापा जिल्लामा उत्पादन हुने सीटीसी चियाले आन्तरिक तथा क्षेत्रीय बजारमा ठूलो हिस्सा ओगटेको छ । फलतः चिया उद्योगले नेपालमा ६० हजारभन्दा बढी श्रमिकलाई प्रत्यक्ष रोजगारी दिएको छ । यसमा भन्ने नै हो भने करिब ९० प्रतिशत श्रमशक्ति महिलाहरूको रहेको पाइन्छ । यसले ग्रामीण अर्थतन्त्र र महिला सशक्तीकरणमा अभूतपूर्व योगदान पु¥याएको छ । यद्यपि, उच्च सम्भावना र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा माग हुँदाहुँदै पनि नेपाली चिया निर्यातले ऐतिहासिक र संरचनागत व्यवधानहरू भोग्दै आएको छ । सन् २०२५ र २०२६ का हालैका घटनाक्रम र व्यापारिक तथ्यांकहरूले नेपाली चिया निर्यात अत्यन्तै नाजुक र भूराजनीतिक एवं गैर–भन्सार विभिन्न अवरोधको जोखिममा रहेको देखाएका छन् ।

चिया उत्पादन र निर्यातको ताजा तथ्यांक