जलवायुजन्य विपद्का कारण नेपालमा बर्सेनि अर्बौँको क्षति, गैर-आर्थिक नोक्सानीको तथ्याङ्क राख्न विज्ञहरूको जोड

काठमाडौँ । नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा देखिएका प्राकृतिक विपद्हरूको प्रकृति, आवृत्ति र तीव्रतालाई हेर्दा अधिकांश घटनाको मुख्य कारक जलवायु परिवर्तन देखिएको छ । पर्वतीय भूगोल र वातावरणीय संवेदनशीलताका कारण नेपाल विश्वकै सबैभन्दा बढी जलवायु जोखिममा रहेको मुलुक हो । मनसुनको नियमित लय बिग्रनु, कतै सुख्खा त कतै अतिवृष्टि हुनु, तापक्रम वृद्धिका कारण हिमाली क्षेत्रमा तीव्र गतिमा हिउँ पग्लनु, तराईमा तातो हावाको लहर (हिटवेभ) र कडा सुक्खा देखिनुलाई अब सामान्य प्राकृतिक मौसमका रूपमा मात्रै बुझ्न नमिल्ने विज्ञहरूले बताएका छन् । पृथ्वीको तापक्रम बढ्ने क्रम जारी रहेकाले आगामी वर्षहरूमा यस्ता दृश्यहरू अझै बढ्दै जाने र समस्या झन् भयावह हुने देखिएको छ ।

राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको विपद् पोर्टलका अनुसार पछिल्लो १३ वर्षमा नेपालले जलवायुजन्य हानि-नोक्सानीका कारण करिब ५३ अर्ब रुपैयाँ बराबरको प्रत्यक्ष आर्थिक क्षति व्यहोर्नुपरेको छ । बाढी, पहिरो, हिमताल विस्फोट, खडेरी, तातो हावा र चट्याङ जस्ता विपद्हरूले नेपालको कृषि प्रणाली, पूर्वाधार र मानव जीवनमा गम्भीर सङ्कट पैदा गरेको छ । विगत १३ वर्षको क्षतिलाई औसत रूपमा हेर्दा नेपालले वर्षेनी करिब ४ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको प्रत्यक्ष आर्थिक क्षति विशुद्ध रूपमा जलवायु परिवर्तनकै कारण व्यहोरिरहेको छ ।