२०२६ को विश्वकप फाइनल अर्जेन्टिना र स्पेनबीच हुँदैछ। सन् २००७ मा लियोनल मेसीले तीन महिनाका लामिन यमाललाई नुहाइदिएको तस्बिर भाइरल भएको छ। अब १९ वर्षपछि यी दुई मैदानमा आमनेसामने हुँदैछन्। १८ वर्षीय यमाललाई भविष्यको मेसी भनिँदै छ भने मेसीको यो अन्तिम विश्वकप हुन सक्छ।

डेमोक्रेटिक रिपब्लिक अफ कङ्गोको जङ्गलमा गुलाबी–सुन्तला ओठ र कालो अनुहार भएको नयाँ प्रजातिको बाँदर फेला परेको छ। यसलाई कोलोबस कङ्गोएन्सिस नाम दिइएको छ। अफ्रिकामा ७५ वर्षमा फेला परेको यो पाँचौं नयाँ प्रजाति हो। अनुसन्धानकर्ताहरूले यसको संरक्षणको आशा गरेका छन्।

काठमाडौँ मेडिकल कलेजले ६७ वर्षीय बिरामीको मस्तिष्कको रक्तनली फुटेको जटिल समस्या न्युरोइन्टरभेन्सन प्रविधिबाट बिनाचिरफार सफल उपचार गरेको छ। यो नेपालकै पहिलो घटना हो। कलेजो रोगबाट पीडित बिरामीको तिघ्राको रक्तनलीबाट क्याथेटर पुर्याएर एभीएम बन्द गरिएको थियो।

रुसले युक्रेनमा गरेको भीषण मिसाइल र ड्रोन आक्रमणमा कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको छ। युक्रेनले कालो सागरमा २० वटा रुसी जहाजमा प्रहार गरेको दाबी गरेको छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घका अनुसार जुन महिनामा मात्र २९३ सर्वसाधारणको मृत्यु भएको छ।

साउन महिनामा ६ वाणिज्य बैंकले निक्षेपको ब्याजदर घटाएका छन्। व्यक्तिगत मुद्दतीमा अधिकतम औसत ब्याजदर असारको ४.२५% बाट घटेर ४.१६% पुगेको छ। नबिल र प्रभु बैंकमा सबैभन्दा धेरै ४.५५% ब्याज पाइन्छ भने कुमारी र स्ट्याण्डर्ड चार्टर्डमा सबैभन्दा कम ३.९५%।

मकवानपुरको इन्द्रसरोवर गाउँपालिकामा सिमखोलाको बाढीले बगाएका स्कुटर चालक महेशकुमार कार्कीको शव एक दिनपछि घटनास्थलबाट करिब २०० मिटर तल बालुवामा पुरिएको अवस्थामा फेला परेको छ। अविरल वर्षाका कारण खोजीमा कठिनाइ भएको थियो।

अमेरिकाले इरानको दक्षिणी तटीय क्षेत्र र रणनीतिक बन्दरगाहहरूमा हवाई आक्रमण तीव्र पारेको छ। जवाफमा इरानले कुवेत र जोर्डनमा अमेरिकी सम्पत्तिमाथि मिसाइल तथा ड्रोन प्रहार गरेको छ। यसले मध्यपूर्वमा युद्ध फैलिने जोखिम बढाएको छ। कम्तीमा ३५ जनाको मृत्यु र ३०० भन्दा बढी घाइते भएका छन्। कूटनीतिक प्रयास जटिल बनेका छन्।

स्वास्थ्य मन्त्रालयले स्वीकृत बिदा नलिई ६० दिनभन्दा बढी अनुपस्थित २३ स्वास्थ्यकर्मीसँग स्पष्टीकरण मागेको छ। १५ दिनभित्र चित्तबुझ्दो जवाफ नआए उनीहरूलाई सेवाबाट हटाइने चेतावनी दिइएको छ।

इंग्ल्यान्ड विश्वकप सेमिफाइनलमा ८४औँ मिनेटसम्म अग्रता राख्दै अन्तिम क्षणमा अर्जेन्टिनासँग २–१ ले पराजित भयो। अग्रता लिएपछि प्रशिक्षक थोमस टुचेलले अत्यधिक रक्षात्मक रणनीति अपनाएको भन्दै पूर्वखेलाडी तथा विश्लेषकहरूले चर्को आलोचना गरे। लियोनल मेसीले दुवै गोलमा असिस्ट गरेका थिए।

गायक युवराज चौलागाईंलाई अमेरिकाको न्युजर्सीस्थित जर्सी सिटी काउन्सिलले नेपाली संगीत, संस्कृति र प्रवासी समुदायमा पुर्याएको योगदानको कदर गर्दै सम्मान गरेको छ। डा. विष्णुमाया परियारले सम्मानपत्र हस्तान्तरण गरेकी थिइन्। उनले दुई दशकभन्दा लामो समयमा चार सयभन्दा बढी गीत रेकर्ड गराएका छन्।

लियोनेल मेस्सीले फिफा विश्वकप २०२६ को सेमिफाइनलमा इंग्ल्यान्डविरुद्ध ऐतिहासिक कीर्तिमान बनाए। उनले अर्जेन्टिनाको २–१ को पुनरागमन जितमा दुई गोलका लागि निर्णायक पास दिए। सन् १९६६ यता विश्वकपको नकआउट चरणमा नौ सफल ड्रिबल र दुई असिस्ट गर्ने उनी पहिलो खेलाडी बने।

प्युठानमा पार्किङमा राखिएको ट्याक्टर आफैँ गुड्दा सात वर्षीय बालकको मृत्यु भएको छ भने अर्का बालक घाइते भएका छन्। ट्याक्टरमा खेलिरहेका बेला एक्कासि ब्याक भई करिब ४०० मिटर तल खसेको थियो। चालक र मालिकलाई नियन्त्रणमा लिई अनुसन्धान भइरहेको छ।

सरकारले सञ्चालन गरेको निःशुल्क स्वास्थ्य पोर्टलमार्फत दुई हजार २०० भन्दा बढीले उपचार सेवा लिएका छन्। आबद्ध अस्पतालको संख्या १३ बाट बढेर २३८ पुगेको छ। पोर्टलमा कुल शय्याको १० प्रतिशत निःशुल्क शय्याको विवरण अद्यावधिक गरिन्छ। हाल देशभर दुई हजार ७८७ निःशुल्क शय्या खाली छन्।

बर्सात् सुरु भएसँगै सप्तकोसीमा पानीको बहाव बढेर कोशी ब्यारेजमा एक लाख ६३ हजार २३० क्युसेक पुगेको छ। ५६ मध्ये २१ ढोका खोलिएका छन्। बहाव एक लाख ५० हजार क्युसेक नाघेपछि रातो बत्ती र झण्डा देखाइएको छ, जसले नेपाल र भारतमा डुबान तथा कटानको जोखिम बढाएको छ।

लियोनेल मेस्सीले इङ्गल्यान्डविरुद्धको नाटकीय सेमिफाइनल जितपछि ८ गोल र ४ असिस्टसहित गोल्डेन बुटको दौडमा पुनः शीर्ष स्थान हासिल गरेका छन्। किलियन एम्बाप्पे ८ गोल र ३ असिस्टसहित दोस्रो स्थानमा छन्। फाइनल र तेस्रो स्थानको खेलले विजेता तय गर्नेछ।

तनहुँको दमौलीमा निर्माणाधीन चार लेनको मादी पुलको भौतिक प्रगति ८६ प्रतिशत पुगेको छ। म्याद ३०० दिन थप गरी २०८४ वैशाख १६ गतेसम्म कायम गरिएको छ। रु १ अर्ब २१ करोड लागतको यो पुल २३ मिटर चौडा हुनेछ र नेपालकै पहिलो एकल मोनोलेथिक स्ट्रक्चरयुक्त पुल हो।

निकै रोमाञ्चक सेमिफाइनल खेलमा साविक विजेता अर्जेन्टिनाले इंग्ल्याण्डलाई २–१ गोलले पराजित गर्दै फिफा विश्वकपको फाइनलमा प्रवेश गरेको छ। एक शून्यले पछि परेको अवस्थालाई खेलको अन्तिम समयमा उल्टाउँदै अर्जेन्टिनाले नाटकीय पुनरागमन गर्दै जित निकालेको हो।

काठमाडौंमा प्रहरीले दुई थान चोरीको स्कुटरसहित २१ वर्षीय आकाश तामाङलाई पक्राउ गरेको छ। उनलाई तिलगङ्गाबाट पक्राउ गरी चोरी तथा डाँका सम्बन्धी कसूरमा अनुसन्धान भइरहेको छ। काठमाडौं जिल्ला अदालतले तीन दिनको म्याद थप गरेको छ।

बंगलादेश सरकारले पूर्वप्रधानमन्त्री शेख हसिनाको स्वदेश फर्कने योजनाको स्वागत गर्दै उनले न्यायिक प्रक्रिया सामना गर्नुपर्ने बताएको छ। हसिना २०२४ अगस्टमा हिंसात्मक प्रदर्शनपछि राजीनामा दिएर भारत गएकी थिइन्। विशेष अदालतले उनलाई अनुपस्थितिमै मृत्युदण्डको सजाय सुनाएको छ।

नेपाल र भारतबीच विद्युत् निर्यात क्षमता एक हजार १०० मेगावाटबाट बढाएर एक हजार ६५० मेगावाट पुर्याउने सहमति भएको छ। दुवै देशका ऊर्जा सचिवको सहअध्यक्षतामा भएको बैठकले अन्तरदेशीय प्रसारण लाइन, जलविद्युत्, सौर्य ऊर्जा र ग्रिन हाइड्रोजन सहकार्यका विषयमा छलफल गरेको छ।

१० दिनको खोजीपछि चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जको कुख्यात जंगली हात्ती 'धुर्वे'लाई डार्ट गरी स्याटेलाइट रेडियो कलर जडान गरिएको छ। नेपाली सेना र प्राविधिक टोलीको सहभागितामा भएको यो अभियानले हात्तीको वास्तविक समयमा निगरानी गर्न सहज बनाउनेछ, जसले मानव–हात्ती द्वन्द्व न्यूनीकरणमा मद्दत पुर्याउनेछ।

नेपाल र भारतबीचको ऊर्जा सहकार्य विस्तार भएको छ, जसअन्तर्गत सीमापार विद्युत् व्यापार क्षमता १६५० मेगावाट पुर्याइएको छ। पोखरामा भएको संयुक्त निर्देशक समितिको १३औँ बैठकले प्रसारण लाइन आयोजनाहरू स्वीकृत गर्दै एक दशकमा १० हजार मेगावाट विद्युत् व्यापारको लक्ष्य राखेको छ, जसले नेपालको जलविद्युत् क्षेत्र र अर्थतन्त्रलाई टेवा पुर्याउनेछ।

टमाटर किसानहरूले उचित मूल्यको माग गर्दै काठमाडौँको माइतीघरमा प्रदर्शन गरे। कृषि मन्त्री गीता चौधरीले किसानसँग छलफल गरी बजार व्यवस्थापन सुधार्न निर्देशन दिइन्। फलस्वरूप, कालीमाटीबाट उपत्यका बाहिर टमाटर ढुवानी सुरु गरिएको छ।

लमजुङ प्रहरीले ५७ वर्षीय बुद्धिबहादुर बोहराको हत्यामा दुई जनालाई पक्राउ गरेको छ। शव वनमा फेला परेको थियो। अभियुक्तले सुनको सिक्री र औँठी लुटेर चितवनमा बिक्री गरेका थिए। मुख्य अभियुक्तले काठको दाउराले हानेर हत्या गरेको स्वीकार गरेको छ।

गण्डकी प्रदेशमा कांग्रेस–एमाले गठबन्धन हाल सुमधुर छ, तर राष्ट्रिय राजनीतिको असर पर्न सक्छ। ५९ सांसद रहेको प्रदेश सभामा नेकपा निर्णायक शक्ति बनेको छ। कांग्रेसलाई सरकार बनाउन सहज, एमालेलाई भने नेकपा र राप्रपाको साथ चाहिन्छ। दुवै पक्षले सहकार्य सहज रहेको बताएका छन्।

चीनको अर्थतन्त्र सन् २०२६ को दोस्रो त्रैमासिकमा ४.३ प्रतिशतले विस्तार भएको छ, जुन तीन वर्षयताकै न्यून हो। एआई निर्यात बलियो रहे पनि मध्यपूर्वको युद्ध, कमजोर घरेलु माग र सम्पत्ति क्षेत्रको सङ्कटले वृद्धिमा दबाब परेको छ। खुद्रा बिक्री र औद्योगिक उत्पादनमा सुधार देखिए पनि लगानी भने घटेको छ।

संयुक्त राष्ट्र सङ्घको प्रतिवेदनले सुडानको गृहयुद्ध दुवै पक्षले प्राकृतिक स्रोत र व्यापारिक मार्गको दोहन गरी आर्थिक लाभ उठाउँदा लम्बिएको देखाएको छ। अप्रिल २०२३ देखि दुई लाखभन्दा बढीको मृत्यु भइसकेको छ। संयुक्त राष्ट्र सङ्घले 'युद्ध अर्थतन्त्र' अन्त्य गर्न अन्तरराष्ट्रिय कारबाहीको आग्रह गरेको छ।

नेपाल सरकारले आर्थिक वर्ष २०८३/०८४ लाई 'कानुन सुधार तथा निर्माण वर्ष' घोषणा गर्दै १६६ विधेयक संसद्मा पेस गर्ने लक्ष्य लिएको छ। यी विधेयकमा आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स, साइबर सुरक्षा, सडक सुरक्षा लगायतका विषय समावेश छन्। विधेयक अनुगमन प्रणाली र सुझाव पोर्टल सञ्चालनमा ल्याइएको छ।

नेपाली कांग्रेस र नेकपा एमालेबीच प्रदेशमा भएको पूर्वसहमति भत्किएको छ, जसले गर्दा समर्थन फिर्ता र राजीनामा भएका छन्। नयाँ प्रदेश सरकार गठनमा नेकपा (माओवादी केन्द्र) निर्णायक शक्ति बनेको छ, किनकि गठबन्धनले सात बुँदे सहमति पालना गर्न असफल भएको छ।

लियोनल मेस्सी, ३९ वर्षको उमेरमा, अर्जेन्टिनालाई विश्वकप सेमिफाइनलमा इंग्ल्याण्डविरुद्धको खेलमा नेतृत्व गर्दै छन्, जुन टोलीविरुद्ध उनले २०५ खेलको अन्तर्राष्ट्रिय करियरमा कहिल्यै खेलेका छैनन्। यो खेलमा म्याराडोनाको १९८६ को प्रतिष्ठित प्रदर्शनको ऐतिहासिक महत्त्व छ। मेस्सीले यसलाई आफ्नो विरासत पूरा गर्ने अवसरको रूपमा हेर्छन् भने प्रशिक्षक स्कालोनीले प्रतिद्वन्द्वितालाई सामान्य बनाएका छन्।

राष्ट्रिय सभामा जनता समाजवादी पार्टी नेपालका सांसद महन्थ ठाकुरले प्रधानमन्त्री बालेन शाहलाई 'नेपाली हिटलर' भन्दै उनको बोली नै कानुन भएको आरोप लगाए। उनले सरकारले वाचा पूरा नगरेको, ट्रेड युनियन खारेज गरेको र व्यवसायी पलायन भएको बताए। शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा सरकारको भर मात्र नपुग्ने भन्दै नर्सिङ होम र बोर्डिङ स्कुल बन्द गर्नु भयावह हुने चेतावनी दिए।

आम जनता पार्टी (आजपा) ले राज्यको तल्लो तहमा कार्यरत श्रेणीविहीन कर्मचारीहरूलाई हटाउने सरकारको निर्णयलाई अन्यायपूर्ण र अमानवीय भन्दै आपत्ति जनाएको छ। पार्टीले उनीहरूलाई स्थायी दरबन्दीमा राखी सेवा–सुविधा दिन माग गरेको छ।

कर्णाली प्रदेशका चार कांग्रेस मन्त्रीले राजीनामा दिएपछि मुख्यमन्त्री यामलाल कँडेलले ती मन्त्रालय आफैँसँग राखेका छन्। उनीहरूले आजै राजीनामा दिएपछि नयाँ समीकरणको चर्चा सुरु भएको छ।

रास्वपा सभापति रवि लामिछानेले भाजपाको 'नो बिजेपी' पार्टी–कूटनीति अन्तर्गत भारत भ्रमण गरे। उनले भारतीय शीर्ष नेताहरूसँग भेट गरी अयोध्या भ्रमण गरे, जसले दुई दल र देशबीचको सम्बन्ध सुदृढ गर्नुका साथै वैचारिक एकता र रणनीतिक सहकार्यको सन्देश दिएको छ।

९१ वर्षीय अर्जेन्टिनी खेल पत्रकार एनरिके माकाया मार्केज लगातार १८औँ विश्वकपको रिपोर्टिङ गरिरहेका छन्, जुन विश्व फुटबल पत्रकारितामा कीर्तिमान हो। उनले सन् १९५८ मा स्विडेनबाट सुरु गरेका थिए र पेले, म्याराडोना, मेस्सीजस्ता महान् खेलाडीहरूको करियर नजिकबाट हेरेका छन्। उनी अवकाशको संकेत गर्दै हाँस्छन् तर बिदाइ अन्तिम नहुने बताउँछन्।

बुटवल, रुपन्देहीमा नक्कली नेपाली नोट र छाप्ने उपकरणसहित ६ जना पक्राउ परेका छन्। प्रहरीले ६२२ थान नक्कली एक हजार रुपैयाँका नोट (६ लाख २२ हजार रुपैयाँ), ल्यापटप, प्रिन्टर, रासायनिक पदार्थलगायत बरामद गरेको छ। सबैविरुद्ध मुद्रासम्बन्धी कसुरमा मुद्दा दर्ता गरी अनुसन्धान भइरहेको छ।

काठमाडौंको माइतीघर मण्डलमा किसानहरूले गोलभेंडा फालेर विरोध प्रदर्शन गरे। उनीहरूले उचित बजार मूल्य, कृषि विमा, र तरकारीको न्यूनतम समर्थन मूल्यको माग गरे। प्लाकार्डसहित प्रदर्शन गरिएको थियो।

विश्वकप २०२६ को बलियो दाबेदार फ्रान्स स्पेनसँग २-० ले पराजित भई सेमिफाइनलबाट बाहिरियो। खेलाडी रायन चर्कीले आफ्नै कमजोरीका कारण हार भएको बताए। प्रशिक्षक डेस्च्याम्पको चार फरवार्ड रणनीति असफल भयो। स्पेनले उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै फाइनलमा स्थान बनायो। फ्रान्स अब तेस्रो स्थानका लागि खेल्नेछ।

काठमाडौँ महानगरपालिका र वीर अस्पतालको सहकार्यमा २,७७९ महिलाको निःशुल्क स्तन र पाठेघरको मुखको क्यान्सर परीक्षण गरियो। ९० जनामा एचपीभी पोजेटिभ देखियो, जसमा १२ जनामा एचपीभी १६ र १३ जनामा एचपीभी १८ थियो। चार जनाको स्तन क्यान्सर र ११ जनामा प्रारम्भिक पाठेघरको मुखको समस्या पहिचान गरी उपचार गरियो।

कर्णाली प्रदेश सरकारमा रहेका नेपाली कांग्रेसका चारैजना मन्त्रीहरूले सामूहिक राजीनामा दिएका छन्। मुख्यमन्त्री यामलाल कडेललाई भेटेर उनीहरूले राजीनामा बुझाएका हुन्। यसले कडेल नेतृत्वको सरकार संकटमा परेको छ।

रौतहटमा एक २८ वर्षीय युवकले मंगलबार राति आफैंमा पेट्रोल छर्केर आत्मदाहको प्रयास गरे। मानसिक तनाव र डिप्रेसनबाट पीडित उनलाई प्राथमिक उपचारपछि कीर्तिपुर बर्न अस्पताल पठाइएको छ। प्रहरीले घटनाको अनुसन्धान सुरु गरेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले इरानका सबै बन्दरगाहमा जलसेना नाकाबन्दी लगाएका छन् र वार्ता नभए अर्को साता विद्युत गृह र पुलमा आक्रमणको चेतावनी दिएका छन्। युद्ध इरानका छिमेकी देशहरूमा फैलिएको छ। इरानले जोर्डनस्थित अमेरिकी आधारमा ड्रोन आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। स्ट्रेट अफ होर्मुजमा तनाव बढेको छ।

फ्रान्सका मुख्य प्रशिक्षक डिडिएर डेसच्याम्प्सले स्पेनसँग २-० को विश्वकप सेमिफाइनल हारपछि रेफ्रीको निर्णयमाथि प्रश्न उठाए। उनले स्पेनलाई दिइएको पेनाल्टी र समग्र रेफ्री प्रदर्शनप्रति असन्तुष्टि जनाए। तथापि, उनले हारको मुख्य कारण आफ्नो टोलीको कमजोर प्रदर्शन रहेको स्वीकार गरे। स्पेनले रक्षात्मक र प्राविधिक रूपमा उत्कृष्ट खेल प्रस्तुत गरेको उनले बताए।

यो लेखले अर्जेन्टिना र इङ्ल्यान्डबीचको २०२६ विश्वकप सेमिफाइनलको पूर्वावलोकन गर्दछ, जसले ऐतिहासिक प्रतिद्वन्द्वितालाई उजागर गर्दछ। लियोनल मेसी र जुड बेलिङ्घमजस्ता प्रमुख खेलाडीहरू, विगतका विवादास्पद खेलहरू, र राजनीतिक तथा भावनात्मक दाँवहरूबारे चर्चा गरिएको छ। यो खेल पुस्ता र राष्ट्रिय गौरवको संघर्षको रूपमा हेरिएको छ।

नेपालले आज जर्सीसँग एकदिवसीय अभ्यास शृंखलाको दोस्रो तथा अन्तिम खेल खेल्दै छ। पहिलो खेलमा ८१ रनले विजयी भएको नेपाल शृंखला आफ्नो पक्षमा पार्न चाहन्छ। कुशल भुर्तेलले सतक र हेमन्त धामीले चार विकेट लिएका थिए।

स्पेनले फ्रान्सलाई २-० ले हराउँदै २०२६ विश्वकपको फाइनलमा स्थान बनायो। मिकेल ओयार्साबाल र पेड्रो पोरोको गोल तथा बलियो मिडफिल्ड र रक्षापंक्तिले फ्रान्सको आक्रमणलाई निस्तेज पार्यो। स्पेन २०१० पछि पहिलो पटक विश्वकप फाइनलमा पुगेको छ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानमाथिको सैन्य आक्रमण आफूले 'पुग्यो' नभनेसम्म जारी रहने चेतावनी दिएका छन्। इरानले कुवेत, बहराइन र जोर्डनमा रहेका अमेरिकी सैन्य अखडाहरूमा आक्रमण गरेको दाबी गरेको छ। अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमाथिको नाकाबन्दी पुनः लागू गरेको छ। हर्मुज जलडमरूको अस्थिरताले विश्व ऊर्जा आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारमा गम्भीर असर पर्ने चिन्ता बढेको छ।

चितवनको रत्ननगरमा अविरल वर्षापछि आएको बाढीले मौरीपालन व्यवसायमा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। सयौँ मौरीघार बगाउँदा र मौरीगोला नष्ट हुँदा करिब ६० लाख रुपैयाँको प्रारम्भिक क्षति भएको अनुमान गरिएको छ। अधिकांश घारमा मह निकाल्ने समय भएकाले किसानलाई थप आर्थिक मार परेको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले आजका लागि विदेशी मुद्राको विनिमयदर निर्धारण गरेको छ। अमेरिकी डलरको खरिददर १५३ रुपैयाँ ६३ पैसा र बिक्रीदर १५४ रुपैयाँ २३ पैसा तोकिएको छ। युरोपियन युरो, पाउन्ड, स्विस फ्र्यांक लगायत अन्य मुद्राको दर पनि सार्वजनिक गरिएको छ।

बागलुङमा एक वर्षमा १०७ सिँचाइ योजना सम्पन्न भई थप ८० हेक्टर जमिनमा सिँचाइ सुविधा विस्तार भएको छ। रु १२ करोड ६६ लाख बजेट विनियोजन गरिएको थियो। अहिले जिल्लाको ६ हजार ९४४ हेक्टर जमिनमा सिँचाइ पुगेको छ। प्राविधिक समस्या र बजेट अभावले सात योजना रोकिएका छन्।