स्वमृत्युको अधिकार पाउने कि नपाउने ? | Hamro Patro
DOWNLOAD APPS BY HAMRO PATRO

ब्लग - साहित्य / हाम्रो लेख

स्वमृत्युको अधिकार पाउने कि नपाउने ?




१०४ वर्षको उमेरमा उनले तीन महादेशमा रहेर आफ्नो व्यवसायिक जीवन व्यतित गरिसकेका थिए । तीन वटा बिहे गरे र १२ जना नातिनातिनाका हजुरबुवा बने ।



मानिसको जन्म र मृत्युमा एउटा लामो रिक्तता छ । जन्म र मृत्युबीचकै यो रिक्ततालाई त हामी जीवन कहलाउँछौँ र जीवन भनी बाँच्दछौँ । अनेक दुःख र कष्ट गरेर यो रिक्तता भर्न खोज्छौँ । हामीले चाहेर हाम्रो जन्म हुने होइन । म जन्मिन चाहन्छु भनेर मेरो जन्म हुने पक्कै होइन, तर मर्नका लागि नि ? सायद यो अलग प्रसंग रहला ।
यो महिनाको पूवाद्र्धमा एक सय चार वर्षीय अष्ट्रेलियाली वैज्ञानिक डेभिड गुडलले आफ्नो जीवनको अन्त्यका लागि गरेको अभ्यास अन्तर्राष्ट्रिय समाचार मात्र बनेन । धेरैलाई यसले अन्र्तगंबाटै हल्लायो । स्वीजरल्याण्डस्थित एक क्लिनीकबाट सीएनएनका लागि अन्तिम अन्तर्वाता दिँदा उनी शान्त र दृढ देखिन्थे । मृत्युका भयलाई जितेका गुडललाई पत्रकारले अन्तिम समयमा के सोचिरहनुभएको छ भनी सोध्दा, डाक्टरले सुइ मिलाएर हाल्लान् भन्ने जवाफ दिएका थिए । उनी मृत्युका लागि कति तम्तयार रहेछन् भनेर उसको उत्तरमा नै देखियो ।
तर, गुडल यसै यो निर्णयमा आइपुगेका होइनन् । उनको विचारमा जीवन रमाइलो हुनपर्छ रे । १०४ वर्षको उमेरमा उनले तीन महादेशमा रहेर आफ्नो व्यवसायिक जीवन व्यतित गरिसकेका थिए । तीन वटा बिहे गरे र १२ जना नातिनातिनाका हजुरबुवा बने । प्राध्यापकका रुपमा धेरै समय बिताइसकेका उनले जीवन भोग्ने जति भोगिसकेको अब जीवन निरर्थक भएको भन्दै आफ्नो जीवनको अन्त्यको माग गरेका थिए । व्ह्लिचियरबिना चल्न नसक्ने र आँखा कमजोर भइसकेको गुडलको श्रवणशक्ति पनि गुम्दै गइरहेको थियो । जति शानकासाथ बाँचे, मृत्युलाई पनि उनले शानदार नै बनाए । यो उनको साहसिक कदम थियो । तर, उनको यो इच्छा पूरा गर्नका लागि भने उनी आफ्नो देशबाट स्वीजरल्याण्ड जानप¥यो । विश्वमा केही मात्र यस्तो देश छन् जहाँ आफ्नो रोजाइमा मर्न पाउने कानुनी प्रावधान छ । जापान, बेल्जियम, नेदरल्याण्ड्स र केही अमेरिकी स्टेटहरुमाबाहेक स्वीजरल्याण्डमा मात्र आत्महत्या वैधानिक हो । यो क्रममा डाक्टरले सोडियम पेन्टोबार्बिटल नामक औषधि सुइ हालेर नशाबाट शरीरमा चढाउँछन् र आत्महत्या रोज्नेहरुले थाहै नपाइ आफ्नो अस्तित्व मेटाउन सक्छन् । 


आफ्नो हत्याको लागि माग गर्न पाउने वा नपाउने विवादले अहिले धेरैलाई आकर्षित गरेको छ । जरुर पनि यसमा धेरै नैतिकताका प्रश्नहरु जोडिएर आउँछन् । कुनै पनि जीवन अब बाँच्न योग्य छैन भनेर कसले निर्णय गर्छ र केको आधारमा योग्यताको मापदण्ड खिचिन्छ ? जन्म र मृत्यु भगवानको हातमा हुन्छ भन्ने मान्दै आएको हाम्रो समाजले मानिसलाई मृत्यु रोज्ने अधिकार प्रदान गर्ला त ?
आलोचकहरु यो अधिकार भगवान र राज्यलाई मात्र भएको बताउँछन् । सदियौँदेखि डाक्टरहरुलाई आफ्नो व्यवसायिक जीवन सुरु गर्नुअघि “कुनै पनि बिरामीलाई बिरामीले माग्दा पनि मर्ने औषधि दिनेछैन वा मर्ने सुझाव दिइने छैन” भन्ने वाचाका साथ नैतिक रुपमा जिम्मेवार बनाइएका हुन्छन् । यस्तो अवस्थामा डाक्टर र बिरामीको मात्र सल्लाहमा आफ्नो ज्यानको पर्वाह नगरी मृत्यु रोज्न पाउँदैनन् भन्ने उनीहरुको तर्क छ । परिवारको सदस्यले यस्तो कानुनको दुरुपयोग गर्लान् भन्ने मुख्य डर पनि रहेको छ । यस्तो कानुनलाई बढावा दिँदा बच्चा र वृद्धहरु मर्कामा पर्न सक्ने अर्को डर रहेको पनि आलोचकहरु बताउँछन् ।
यही सेरोफेरोमा रहेर अष्ट्रेलियाली नैतिक दार्शनिक पिटर सिंगरले प्राक्टिकल इथिक्स नामक पुस्तक प्रकाशन गरेका छन् । रोगको अन्तिम अवस्थासम्म पुगेका शिशु देखि जन्मजात रोगी बच्चाहरुको र दुर्घटनामा परेका मानिसहरुको अद्भूत कथाहरु यसमा समेटिएका छन् । यी कथाहरु पढेपछि धेरै प्रश्नहरु हरेक पाठकको मनमा उब्जिनेछन् । विश्वमा आफ्नो मृत्यु रोज्न पाउनुपर्छ भन्नेहरु पनि छन् । सन् १९५३ मा अमेरिकी नागरिक डा केभिनले त झन् सुसाइड मेसिनको आविष्कार र अभ्यास नै गरेका थिए । कानुन उल्लंघन गरेको भन्दै सन् १९९९ मा उनी जेलचलान गरिएका थिए । सन् १९७३ मा दाजु जर्ज जिगम्यानियाक मोटरसाइकल दुर्घटनामा परेपछि घाँटीभन्दामुनि कुनै अंग नचल्ने गरी पक्षघात हुँदा डाक्टरले उनी निको नहुने बताएपछि मर्न पाउने इच्छा प्रकट गरेका थिए । उनका भाइ लेस्टरले गोली हानेर दाजुको इच्छा पूरा गरे तर दाजुको हत्या गरेको भन्दै उनलाई अदालतमा उपस्थित गराइएको थियो ।
यस्ता घटनाहरुले सिकाउने एउटै पाठ भनेको मानिसहरुले कानुन र जीवनलाई आफ्नो हातमा लिन नहुने रहेछ भन्ने नै हो । आवेगमा आएर वा बेमतलबी ढंगले मानिसहरुले अरुको ज्यान आफ्नो हातमा लिँदा यसले पक्कै पनि मानवकल्याणको भलो हुन्न । एक प्रतिवेदनअनुसार नेदरल्याण्डस्मा मृत्यु हुने संख्यामध्येको ४.५ प्रतिशत मानिसहरु आफ्नो मृत्यु रोजेर मरेका छन् । अझ डरलाग्दो त के छ भने आफ्नो मृत्यु रोज्नेहरु धेरैजसो कुनै दिर्घकालिन रोगको शिकार भएका होइनन् बरु डेभिड गुडलजस्तै जीवन बाँच्न पुग्यो भन्नेहरुको भीड छ यसमा । मानिसले आफ्नो मृत्यु रोज्न पाउने कि नपाउने भन्नेमा विश्व विभाजित बन्दै गएको छ । यसमा दिर्घकालिन बिरामीहरुलाई सोचेर केही सकारात्मकता पनि देखिन्छ तर यसभित्रको डरलाग्दो प्रवृत्तिको जिम्मेवारी बहन के हामीले गर्न सक्छौँ त ?

हाम्ाे पात्राे 



Liked by
Liked by
0 /600 characters
Hamro Patro - Connecting Nepali Communities
Hamro Patro is one of the first Nepali app to include Nepali Patro, launched in 2010. We started with a Nepali Calendar mobile app to help Nepalese living abroad stay in touch with Nepalese festivals and important dates in Nepali calendar year. Later on, to cater to the people who couldn’t type in Nepali using fonts like Preeti, Ganesh and even Nepali Unicode, we built nepali mobile keyboard called Hamro Nepali keyboard.