वसन्त , ॠतुहरुको राजा | Hamro Patro
Make Kundali | Buy Tickets | Live Video Call

ब्लग - साहित्य / हाम्रो लेख

वसन्त , ॠतुहरुको राजा




   Suyog Dhakal - Mar 22 2017

हामी नेपालीहरुकालागी अहिलेको यो मौसमले धेरै महत्व राख्दछ, नयाँ वर्ष लाग्न आँटेको छ, जाडोले अब विदा माग्ने बेला आयो अनि नयाँ वर्ष संघारमा छ ।



मौसम अनि ॠतुको हिसाबले पनि अहिले वसन्त ॠतु हो, आउनुहोस् यसै ॠतुको वारेमा केही चर्चा अनि परिचर्चा गरौ ।
वसन्त ॠतुको वारेमा धेरै गीत, भनाई, कथा, काब्य अनि श्लोकहरु कथीएका छन् । आखिर के छ त ? किन हो त ? वसन्तको यो महत्व, ॠतुको राजा यस वसन्तको आगमनको यो हर्ष पक्कै पनि त्यसै त हैन् ?

के छ त वसन्तमा ? आउनुहोस्, केही कुराहरु उक्काउ, आज हामी सँगै मिलेर ।
वसन्त पञ्चमी अर्थात सरस्वती पूजा देखि वसन्त औपचारीक रुपमा लागेको मानिन्छ तथापि वसन्तको यकिन गरेर यहि मितीवाट शुरु हुन्छ भन्ने चाँही छैन् । नेपालमा भने खसामान्यतया चैत अनि बैशाष महिनालाई वसन्तको घोतक महिनाकारुपमा लिईन्छ । तथापी वसन्त देश अनि महादेश अनुसार फरक फरक हुनसक्दछ ।



अत्यन्त सुखद तापमान रहने यस वसन्त ॠतुका विशेषताहरुमा जाडो र गर्मी दुबै नहुने आभाषका रुपमा आनन्दमयी ब्याख्या गरिन्छ । गर्मी लाई शितलताको रोक्दछ भने जाडोलाई न्यानोपनाले । अब आँपका वोटहरुमा फूल मज्रिन थाल्दछन् भने वसन्तको विहानीको उदघोष कोईलीको कुहु कुहु वाट हुनेगर्दछ ।



फूल्न थालेका फूलहरु, अनि वोटविरुवाहरुमा क्रमश हिँउदले लगेको हरियोपना फिर्ता आउन थाल्दछ । हिँउदमा जस्तो दिनहरु छोटा हुँदैनन अनि चिसोले विस्तारै न्यानोपना को आभाष दिन्छ ।



पौराणीक कथनहरुका अनुसार वसन्तलाई कामदेवको पुत्रका रुपमा ब्याख्या गरिएको छ । कवि देव ले वसन्त ॠतुको वर्णन गर्दै लेखेका छन् कि रुप र सौन्दर्यका देवता कामदेवको घरमा पूत्रलाभ भएको जानकारी पाएर प्रकृती खुशीले हर्षबिभोर भएपछीको प्राकृतीक रुपले सर्वोत्तम समय, प्रकृती खुशीभएको अवसर नै वसन्त रितु हो ।

रुखले नयाँ पातहरु हाल्दछन्, फूलहरुले रंगीन वस्त्र लगाँउदछन् अनि सुस्त वतासहरुले यी फूलहरुलाई माधुर्यताकासाथ हल्लाउछन् । भगवान श्री कृष्णले पनि गीतामा रितुहरुमा म वसन्त हुँ भनेर भन्नुभएको छ । श्री कृष्णले खुशी भएर ससस्वतीलाई वसन्त पञ्चमी दिनमा सरस्वतीको पूजा होस् भनि वरदान दिनुभएको कुरा पनि उल्लेख गरिएको छ ।



खेतमा गहुँको वाली लहलहाउन थालेको छ, पातहरुमा अनि फूलमा रंगीविरगीं पुतलीहरु फरफराउन थालेका छन् अनि विभिन्न मेलाहरु लाग्न शुरु हुँदैछ । ॠतुहरुले भावनाको सञ्चार गर्दछन्, भावनाहरुको जागृत गर्न अनि जोश र उत्साहहरुसँग ॠतुको विशेष समबन्ध रहन्छ । वर्खा रितुलाई सबैभन्दा धेरै काब्यात्मक बिम्बहरुमा प्रयोग गरिएको हुन्छ तर त्यसपछीको धेरै प्रयोग गरिएको ॠतु वसन्त हो ।
  


मानव जिवनमा बैँस अर्थात यौवन, कौतुहल , आनन्द अनि मिलन को प्रतिरुप अनि फूलहरुमा परागसेचनको यो मौसम यस वसन्त रितुमा हामीसबैलाई स्वागत छ । यस ॠतुलाई नेपाल अनि भारतमा वसन्त भनिन्छ, तेलगुमा वसमतमु अनि थाई भाषामा वसन भनिन्छ । फूलेका फूलहरुमा लालीगुराँसले ढपक्कै ढाकेका डाँडाहरु औधी राम्रा देखिन्छन् , झरेका सिमलका फूलहरु, सिरिषका फूलहरु अनि पलाँसका फूलहरुले गज्जबले वसन्तको ब्याख्या गरेका छन् ।
यो ॠतुको चर्चा संसारभरि हुनेगर्दछ, आउनुहोस अग्रेजी भाषाका प्रवुद्ध अनि शब्दहरुको मिठो पस्काईकालागी संसारभरि चर्चित कवि रोवर्ट फ्रस्टको वसन्तकालागी लेखिएको कविताको दुई हरफको सरल नेपाली भावहरु यहाँ प्रस्तुत छ ।

वसन्तका भजनहरु
लौ न , आज फूलहरुमा आनन्द भरिदेउ
र धेरै परसम्म सोच्न पर्ने कुरा पनि नहोस
र वाली भित्राउने कुरा अन्योलमै भएतापनि, आज हामी यहाँ छौ
सबैकुरा सरल छ, यो वर्षको वसन्त ॠतुमा

यो माया हो र माया केही हैन पनि
केही कुरा माथिका भगवानको पोल्टामा छ
लौ घोषणा गरौ, कति परसम्म रहनेछ यो
र यो मात्र एउटा चाहना हो, जुन पूरा हुँदैछ

वसन्त मनोरम रहोस् , वसन्त छोटो छ है हरेक दिन अनि साँझलाई पूर्णतवरले आनन्द लिनुहोस् ।

शुभकामना

तपाईजस्तै वसन्तप्रेमी
सुयोग ढकाल

*तस्वीर :आनन्द महर्जन / अंकीत श्रेष्ठ



Liked by
Liked by
0 /600 characters
Hamro Patro - Connecting Nepali Communities
Hamro Patro is one of the first Nepali app to include Nepali Patro, launched in 2010. We started with a Nepali Calendar mobile app to help Nepalese living abroad stay in touch with Nepalese festivals and important dates in Nepali calendar year. Later on, to cater to the people who couldn’t type in Nepali using fonts like Preeti, Ganesh and even Nepali Unicode, we built nepali mobile keyboard called Hamro Nepali keyboard.