नेपाली कम्यूनिस्टको पूनर्जन्म | Hamro Patro
Make Kundali | Buy Tickets | Live Video Call

ब्लग - साहित्य / हाम्रो लेख

नेपाली कम्यूनिस्टको पूनर्जन्म




सन् २०१५ मा प्रचण्डले हात झिकेर सत्ता समीकरण ढलमलाएको सायद ओलीले भुलेका छैनन् । तर जेसुकै होस् यस पल्ट नेपाली जनतालाई स्थीर सरकारको आशा छ । प्रचण्ड या ओलीको सत्ता मोहले देश डुबाएमा यस पटकको कम्यूनिस्टहरुको पूनर्जन्म नेपालमा नफापेको ठहर हुनेछ । अबको ५ बर्षमा या त इतिहास लेखिनेछ या मेटिनेछ ।



साभार गर्न चाहन्छौं केही अन्तराष्ट्रिय जर्नलका लेखहरु जसमा नेपाली वामएकताका बारेमा लेखिएका छन् ।
के वामएकता संभावना या संयोगको तालमेल हो ?
या वामएकता केवल सहजताको तालमेल मात्र हो ?

यस्ता विभिन्न तर्कहरु यस हप्ताका विदेशी जर्नलहरुका साउथ एसियन घटना क्रममा नेपाललाई तोकेर लेखिएको छ । माओवादी र नेकपा एमालेले यस साता नै ७ बुँदे सम्झौता गरेर बहुप्रतिक्षित वामएकतालाई टुगों लाएका छन् । प्रतिनिधि र प्रदेश सभा चुनावको २ महिनापछि अनि ओली नेतृत्वको सरकार निर्माणको लगभग १ हप्तापछि यस संझौता गरिएको हो । अब यस एकताको औपचारिक्ताका लागि कानुनी प्रक्रिया बाँकी रहेको अनि निर्वाचन आयोग संगको दर्तापछि सम्पूर्ण कुराहरुले औपचारिक्ता पाउने छ ।

वामएकताको सुरुवात
सन् २०१७ को अकटोबर महिनामा एमाले, माओवादी अनि नयाँ शक्ति पार्टी बिच वामएकताको लहर चलेको हो । सिटको बाँडफाँडमा समस्या भएपछि अनि अन्य विभिन्न रणनैतिक तर्कहरुको विवादले नयाँ शक्ति पार्टी यस परिधीबाट निस्केको बताइन्छ । अनि बाँकी एमाले र माओवादीले प्रतिनिधि र प्रदेश सभाको चुनावमा गठबन्धन बनाएर मैदानमा उत्रेका हुन् । प्रतिनिधि सभाको २७५ सदस्यमा लगभग दुई तिहाई सदस्य अनि ७ प्रदेशमा ६ वटामा यसै गठबन्धनले सरकार गठन समेत गरिसकेको छ । लगभग दुई तिहाई बहुमत ल्याएको यस गठबन्धनले यदि कुनै सानो पार्टीलाई पनि आफ्नो सहमतीमा ल्याउन सकेमा पूर्ण बहुमतका साथ संविधानको संशोधन गर्ने या नगर्ने अनि आफ्नो हिसाबले कानुन ल्याउने र रोक्ने एकात्मक अधिकार पाउनेछ । नेपाली बहुदलको इतिहासमा बहुमतको सरकारको सदनमा उपस्थितीको धेरै लामो इतिहास छैन । नेपाली सदनले अधिकांश समय सत्ता बाँडफाँड अनि समीकरणका लागि नै बिताएको छ ।

७ बुँदे सम्झौतामा के के छ ?
सन् १९५० मा सुरु भएको नेपाल कम्यूनिस्ट पार्टी कै नाममा एकिकरण हुनेछ । नेपाल कम्यूनिस्ट पार्टीले सबैभन्दा धेरै पार्टी फुटको अनुभव बटुलेको छ । वामएकतामा पनि यसै भयले हुनसक्छ कम्यूनिस्ट धारहरुका विषयमा कुनै ठोस निस्कर्ष नगरिएको बताइन्छ । एकिकृत पार्टीमा माक्र्स, लेनीन या माओ लगायतका कुनै धारको निष्कर्ष नभएको बताइन्छ तथापि अबको लागि नयाँ वैचारीक धारका छनौट गर्न थप गहिरो छलफल र अध्ययन एकिकरणको बुँदाले जाहेर गरेको छ । यस ७ बुँदे पत्रले कम्यूनिस्ट उन्मुख समाजवादको आधारशिला खडा गर्न राष्ट्रियता, प्रजातन्त्र, सामाजिक न्याय र सामाजिक रुपान्तरणका पैरवी गर्ने उल्लेख छ । अहिलेका लागि वैचारीक धारको आधार माक्र्स अनि लेनीनवाद रहने र पार्टीगत आस्था बहुदलीय प्रजातन्त्रमा आधारित रहने जनाइएको छ । माओधार चाँही अबको एकिकृत पार्टीले अवलम्बन नगर्ने जनाएको छ ।

वैचारीक धारका अलावा शक्तिको बाँडफाँड अर्को महत्वपूर्ण बुँदा रहेको थियो । यथेष्ट रुपमा ७ बुँदे सम्झौताले यस बिषयमा नबोलेको भएपनि पार्टीको सभापतीका रुपमा ओली र प्रचण्ड दुवैले संयुक्त पदमा रहने र भविष्यमा हुने संयुक्त महासभाले नयाँ सभापतिको चयन गर्ने बताइएको छ । माओवादी अनि एमालेको विगत उति सन्तोषजनक मित्रवत छैन । सशस्त्र द्वन्द्वबाट आएको माओवादी सुरुवाती दिनमा बहुदलीय व्यवस्था कै समर्थनमा नभएको सत्ता कब्जा गर्ने नारामा संसद आएको पार्टी हो । सुस्तरि बहुदलीय प्रजातन्त्रमा आस्था ढल्कीदंै गएको माओवादी र एमालेको एकता नेपाली राजनीतिमा नयाँ स्वाद भने पक्कै हो । 


नेकपा एमालेले भने सन् १९९० को चुनावमा भाग लिएर आफ्नो बहुदलीय आस्थालाई संस्थागत गरेको इतिहास छ । यता माओवादी पनि सन् २००६ को शान्ति प्रक्रिया अनि सन् २००८ को चुनाव पछि सुस्तरि बहुदलीय संभावनाको संवाहक बन्दै गएको पार्टी हो । यस बिचमा यी दुवै पार्टीका युवा संगठन बिच धेरै झडप अनि हिंसाहरु पनि भएका हुन् । यी दुवै पार्टीहरु बिचको यो एकता पक्कै पनि कुनै वैचारीक सुदृढिकरणका लागि त हैन, यो एउटा शक्ति अनि सत्ताको पहुँचको बाटो रहेको भनेर धेरैले अभिव्यक्त अनि आँकलन गरेका छन् । फेरि यस अघिको चुनावमा माओवादीको काँग्रेससंगको गठबन्धनले नेकपा माओवादीलाई अझ अवसरवादी संज्ञा पनि दिइएको छ । माओवादी अनि काँग्रेसको गठबन्धनलाई भारतले पनि मलजल गरेको र वामएकताको संभावनालाई न्यून पार्न खोजेको भनी अलजजिरामा कमल देव भट्टराई लेख्दछन् । नेपाली काँग्रेस नेतृत्वले ३० देखि ४० प्रतिशत सिटको भागवन्डामा नाकनीक गरेपछि ओलीले ४० प्रतिशत सहर्ष स्वीकार गरि प्रचण्ड नेतृत्व दललाई आफ्नो पोल्टोमा ल्याएको बताइन्छ । सन् १९९० देखिको चुनावी दौडहरुमा काँग्रेससंग नजिकको प्रतिस्पर्धी एमालेलाई यस गठबन्धन धेरै फापेको अनि काँग्रेसले यसपटकको चुनावी मैदानमा लज्जास्पद हार खाएको बताइन्छ ।
सन् २०१५ मा प्रचण्डले हात झिकेर सत्ता समीकरण ढलमलाएको सायद ओलीले भुलेका छैनन् । तर जेसुकै होस् यस पल्ट नेपाली जनतालाई स्थीर सरकारको आशा छ । प्रचण्ड या ओलीको सत्ता मोहले देश डुबाएमा यस पटकको कम्यूनिस्टहरुको पूनर्जन्म नेपालमा नफापेको ठहर हुनेछ । अबको ५ बर्षमा या त इतिहास लेखिनेछ या मेटिनेछ ।

हाम्रो पात्रो



Liked by
Liked by
0 /600 characters
Hamro Patro - Connecting Nepali Communities
Hamro Patro is one of the first Nepali app to include Nepali Patro, launched in 2010. We started with a Nepali Calendar mobile app to help Nepalese living abroad stay in touch with Nepalese festivals and important dates in Nepali calendar year. Later on, to cater to the people who couldn’t type in Nepali using fonts like Preeti, Ganesh and even Nepali Unicode, we built nepali mobile keyboard called Hamro Nepali keyboard.