कृष्ण र राधाको अदितृय प्रेमकथा... | Hamro Patro
Make Kundali | Buy Tickets | Live Video Call

ब्लग - साहित्य / अध्यात्म

कृष्ण र राधाको अदितृय प्रेमकथा...




   Suyog Dhakal - Aug 14 2017

राधा र कृष्णको प्रेमकथाको बिषय बास्तवमै संसार अनि सनातन दर्शन अबलम्बन गर्नेहरुकालागि एउटा रसिक अनि उत्प्रेरक कुरा हो । पहिले राधा अनि कृष्णको नाम लिइन्छ, नारीभावको यो प्रधानता सनातन दर्शनमा सदैव थियो भन्ने पनि पुष्टि हुन्छ ।

यो पनि हेर्नुहोस् : सुन्नुहोस विश्वगीता (श्रीमद भागवत् गीताको आधुनिक व्याख्या)

मधुवन, द्धारीका, ग्वाला, मख्खन, बृन्दावन, गोबरधन पर्वत लगायत धेरै कुरा अनि बिम्बहरु राधाकृष्णसँग जोडिएर आँउछन् । तर एउटा अव्यक्त, अर्धव्यक्त अनि अतिव्यक्त प्रश्न सदैव राधाकृष्णको जीवात्मा अनि परमात्मा मिलनको कथासँग जोडिएर आँउछ, आखिर किन गरेनन त कृष्णले राधासँग बिवाह ? के कृष्ण पनि फगत एउटा प्रेमील भावका अभियन्ता मात्र हुन त ? किन हो कृष्णले राधासँग आफ्नो समबन्धलाई अन्त्य सम्म निचोडमा लग्न नसकेको ? 

चलचित्रमा नायकले दशौं खलनायक हरुलाई ढिस्सुम ढिस्सुम पिटेर नायिकालाई आफ्नो बनाउने कसरथ गरेको देखेको आजको पुस्ताले मिलन बिनाको राधा कृष्णको समबन्धको भित्री कुरापनि त बुझ्न जरुरी छ ।
राधा लगायत धेरै गोपिनीहरुसँग राशलिला मचाउने कृष्ण एउटा सामान्य ग्वाला हुन्, अत्यन्त चकचके तर बुद्धिमान अनि कालो वर्णका कृष्ण आफ्नो उपस्थिती, बचन अनि क्रियाकलापकालागि प्रसिद्ध छन् । यमुना खोलाको किनारको बृन्दावनको कथा हो यो ।

मध्ययूगीन भक्ति चलन संगै कृष्ण र राधाका कथाहरु उत्कर्षमा पुग्दै गए, कवी र दार्शनिकहरुले राधाकृष्ण समबन्धलाई अलौकिक अनि आत्मिक रुपमा व्याख्या गर्दै गए । बास्तवमा कृष्ण र राधाको मिलन अलौकिक नै छ र यो अदभुत मिलनलाई बिवाहको एउटा कडीमा राखेर शदियौंदेखि पूर्विय दर्शनले आधार मानेको राधाकृष्ण प्रेमकथा दुषीत पार्नु पाप नै हो ।

प्राचीन मन्त्र
रुक्मीणी सत्यभामा समेथा श्री कृष्ण मास्रा

यो मन्त्र भजनका रुपमा अत्यन्त प्रचलीत थियो । यस भजनमा राधाको कहिँकतै नाम छैन ।

कृष्णको जीवनकाल
ईशापूर्व ३२२८ मा जन्म भएमा कृष्ण ३ बर्षको उमेरमा गोकुलवाट बृन्दावन गएका हुन् । केवल ७ देखि १० बर्षको उमेरमै कंशको बध गरेका कृष्ण १० देखि २८ बर्षको उमेरसम्म मथुरामा बसेका देखिन्छ ।
२९ देखि १२५ बर्षसम्म द्धारीकामा राज्य स्थापना गरेर बसेका कृष्णले यसै खण्डमा रुक्मीणीसँग बिबाह गरेका, कुरुक्षेत्रमा भागवत बचन दिएका ३१३८ ईशापूर्व र गर्भमा रहेका राजा परिक्षीतको रक्षा गरेका हुन् ।
यस क्रमअनुसार गोकुलधाममा केवल १० बर्षउमेरसम्म मात्र कृष्ण र राधाको भेटघाटको सभांवना र क्रम देखिन्छ । त्यसपछि काला कृष्ण बृन्दावन कहिले फर्केका पाइन्न न त राधारानी नै द्धारीका या अन्य कतै आएको कथन छ ।

दक्षिण भारतीय कथन अनि ग्रन्थहरुमा पनि राधाको उल्लेख कृष्णका बालखण्ड पछि पाइन्न, तथापि कतिपय पुस्तकहरुमा भनें भगवान ब्रह्मा स्वयमले कृष्ण र राधाको सानै उमेरमा बिवाह गरिदिएको पनि उल्लेख गरेका छन् ।

तर अक्सफोर्ड बिश्वबिधालयका मध्ययूगीन भाषाका बिशिष्ट प्राध्यापक पावल हावर्डका अनुसार कृष्ण र राधाको मिलन बुझ्नका लागि भौतिक उपस्थिती र सासांरीक सोचले सकिदैन । अध्यात्मिक कृष्णलाई भौतिक संसारको दिग्गज रसिक मान्दै कृष्णलाई शुद्ध भाव अनि आत्मिक समायोजनका पात्रका रुपमा हावर्डले ब्याख्या गरेका छन् । आजको संसारमा हरेकलाई कृष्णजस्तै बन्न मन छ तर कृष्णको गहीराई बुझ्ने धैर्य र साहस निकै कममा मात्र छ ।

मिलन र बिछोडको तराजुमा तौलेर हेर्ने हो भनें पनि कृष्ण र राधाको बिछोड भित्र पनि अलौकिक मिलन छ, जहाँ जहाँ कृष्ण छन त्यहाँ त्यहाँ राधा अनि जहाँ जहाँ राधा त्यहाँ त्यहाँ कृष्ण । एप्रसँगमा कृष्णले राधाको आफूसँग किन बिवाह किन नगरेको भन्ने प्रश्नमा , बिवाह गर्नकालागि त अर्को कुनै मान्छे चाहीन्छ राधा, तिमी त मेरै अशं हौ भनि भनेंको वाक्यले यस प्रेमकथालाई झन गहिराईमा लगेको छ ।

एउटा कुरा भनें मननयोग्य छ, कृष्ण र राधाको वास्तवमै बिवाह भएको भए हामीहरु आज लगभग साँढे ५ हजार बर्षपछि पनि त्यस प्रेमकथाको गाथा र दृष्टान्त प्रयोग गथ्र्यौ र ? या त मिलनको गहिराई हामीले बुझ्न सकेका छैनौं या त बिछोडले ल्याएको सदासर्वदाको मिलन हामीले बुझ्ने चेष्टा गरेनौं ।

यस बर्षकोे कृष्णजन्मोत्सव अर्थात् जन्माष्टमीले हाम्रो दैलोमा ढकढक गरिसक्यो, प्रेम र सत्यको यस महाकुम्भमा सबैलाई आत्मिक र अलौकीक अनुभवको चेष्टा गर्नुहोला ।

हाम्रो पात्रोकालागि सुयोग ढकाल



Liked by
Liked by
0 /600 characters
Hamro Patro - Connecting Nepali Communities
Hamro Patro is one of the first Nepali app to include Nepali Patro, launched in 2010. We started with a Nepali Calendar mobile app to help Nepalese living abroad stay in touch with Nepalese festivals and important dates in Nepali calendar year. Later on, to cater to the people who couldn’t type in Nepali using fonts like Preeti, Ganesh and even Nepali Unicode, we built nepali mobile keyboard called Hamro Nepali keyboard.