भूत भगाउने पर्वः पाहां चाह्रे | Hamro Patro
DOWNLOAD APPS BY HAMRO PATRO

ब्लग - साहित्य / Nepali Festivals

भूत भगाउने पर्वः पाहां चाह्रे




पाहां चाह्रेको भोलिपल्ट टोलैपिछे कर्म नचलाइएका बालबालिकाहरुलाई बेसार राखी पकाएको भात, गेडागुडी, तरकारी, तोरीको साग र दाल पातमा राखेर खुवाउने गरिन्छ ।



नेवार समुदायलाई चाडपर्वको धनी समुदाय पनि भन्ने गरिन्छ । वर्षभरि कुनै न कुनै चाडपर्व पर्ने भएकाले पनि नेवार समुदायलाई चाडपर्वको धनी समुदाय भनिएको हो । यस्तै अनेक चाडपर्वमध्येको पाहां चाह्रे वा पासा चाह्रे पनि एक हो । हरेक वर्ष चैत कृष्ण चर्तुदशीको पिशाच चर्तुदशीदेखि चैत शुक्ल परेवाको दिनसम्म मनाइने यो पर्व यसपालि पनि भित्रिसकेको छ ।
पाहांको अर्थ अतिथि भन्ने हुन्छ, पासाको मतलब साथी । चाह्रे भनेको चर्तुदशी हो । नेवारी परम्पराअनुसार आपूmले मात्र खाएर पुग्दैन आफन्त तथा इष्टमित्रलाई पनि बोलाइ खुवाउनुपर्छ भन्ने गरिन्छ । पाहुना तथा साथीहरुलाई बोलाएर भोज खुवाउने भएरै यो चाडलाई पाहां वा पासा चाह्रे भन्ने गरिएको हो । भक्तपुरमा बिस्केट जात्रा, ललितपुरमा रातो मच्छिन्द्रनाथको रथजात्राजस्तै पाहां चाह्रेलाई काठमाडौंको मुख्य जात्राको रुपमा लिने गरिन्छ । यो जात्रा विशेषगरी काठमाडौंको किलागलदेखि तल र लगनदेखि माथिको बीचको भागमा विशेष रुपमा मनाउने गरिन्छ । जाडो महिना सकिने र गर्मी सुरु हुने समयमा हावाहुरी आउने र विभिन्न किसिमले लाग्ने रोगलाई रोक्न धार्मिक उपायअनुसार यो चाड मनाउने गरिएको हो । भूतप्रेत, दुष्ट आत्मा र पिशाचबाट जोगाउन पनि पाहां चाह्रे मनाउने गरिन्छ । यो जात्रामा विभिन्न देवीदेवताको पूजा गरिन्छ भने पाहां चाह्रेको भोलिपल्ट टँुडिखेलमा घोडा दौडाएर घोडेजात्रा मनाइन्छ । यो पर्वलाई तान्त्रिक दृष्टिकोणले पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण मानिन्छ ।

विशेषत काठमाडौं उपत्यकाका नेवार समुदायले बडो श्रद्धापूर्वक विभिन्न टोलमा रहेका गणेश, भैरव, भगवती र विशेष गरी अष्टमातृका देवीको पूजा गर्ने र खट जात्रा गर्ने गर्दछन् । देवीदेवताहरुको पूजा गर्ने क्रममा कुखुरा, हाँस, बोका, राँगाको बली दिने चलन पनि छ । यो जात्रामा लुमधि अजिमा (भद्रकाली), कंगः अजिमा (कंकेश्वरी), म्ह्येपी अजिमा (ज्ञानेश्वरी), मैती अजिमा (मैतीदेवी), तख्ती अजिमा (नीलबाराही), न्यतमरु अजिमा (नरदेवी), बछला अजिमा (भुवनेश्वरी) र लुँती अजिमा (इन्द्रायणी) स्थापना गरेर खट जात्रा निकालिन्छ । जात्रा निकाल्दा बाजा बजाउँदै, गीत गाउँदै देवताको खट बोकेर घुमाउने गरिन्छ । पर्वको अन्तिम दिन राति काठमाडौंको संरक्षक मानिने लुँमधि अजिमा, वटु अजिमाको खट टुँडिखेलमा ल्याइन्छ । त्यसपछि कंगः अजिमाको खट पनि ल्याइन्छ । टुँडिखेलमा देवता जुधाउने भनी टेबहादल र वटु अजिमाको खटमा बसेका मानिसहरुले हातमा बालिरहेका मसाल साटफेर गरी तीनपटक खट घुमाएर फर्काइन्छ । अन्य ठाउँमा पनि देवता जुधाउने काम हुन्छ । असनमा देवता जुधाइरहँदा असनका मानिसहरुले घरघरका झ्यालबाट पूmलअक्षता, टीका, अबिर र चामलको पिठोले बनाएको रोटीका टुक्राहरु फाल्ने गर्छन् । यो रोटीको टुक्रालागि ¥यालीमा उपस्थित भक्तजनहरु ठेलामठेल नै हुने गर्दछ । यो रोटीमा विशेष अद्भूत शक्ति हुने जनविश्वास छ ।

पाहां चाह्रेको भोलिपल्ट टोलैपिछे कर्म नचलाइएका बालबालिकाहरुलाई बेसार राखी पकाएको भात, गेडागुडी, तरकारी, तोरीको साग र दाल पातमा राखेर खुवाउने गरिन्छ । यसरी बनाइएको यो खानेकुरालाई मरःजा पनि भनिन्छ । व्रतबन्ध वा इहीः नगरिएको बालबालिकाहरुलाई मरःजा खुवाउँदा रोग नलाग्ने, स्वस्थ रहने र भूतप्रेतले नछुने विश्वास गरिन्छ । यहि दिन टुँडिखेलमा घोडेजात्रा मनाउने चलन पनि छ । गुरुमापालाई टुँडिखेलमा गाडेर राखेकाले घोडाको खुट्टाले कुल्चाउनुपर्छ भनी घोडा दौडाउने गरिएको विश्वास छ ।
यो पर्व काठमाडौंको नेवार समुदायको इन्द्र जात्रापछिको दोस्रो ठूलो जात्रा मानिन्छ । इतिहासकारहरुका अनुसार, यो पर्व मल्लकालिन समयदेखि मनाउन सुरु गरिएको हो । हरेक चाडपर्वको आफ्नै महत्व हुन्छ । नेवारहरुले लामो समयदेखि मनाउँदै आएको पाहां चाह्रे पर्वले प्राकृतिक वातावरण, रहनसहन, स्वास्थ्य तथा जीवनमा व्यवहारिक अस्तित्वको समायोजनको ज्ञान दिन्छ अनि यो चाडको आफ्नै मौलिकता पनि छ । यसले दिने ज्ञानको अनुसरण गर्नु र यसको मौलिकता जोगाउनु सबै समुदायको साझा कर्तव्य हो । नेवार समुदायको यस पर्वले सबै समुदायको सुस्वास्थ्य र भलो होस् । 

सबैमा शुभकामना ।



Downloads


Contact

Buddhanagar-10, Kathmandu (Nepal)
Tel: +977 2298599
Email: [email protected]

Date Converter

Foreign Exchange

  • Currency
  • Buy
  • Sell
  • Indian Rupee (100)
  • 1.6
  • 1.6015
  • U.S. dollar
  • 113.66
  • 114.26
  • European euro
  • 128.14
  • 128.82
  • UK pound sterling
  • 145.8
  • 146.57
  • Swiss franc
  • 112.9
  • 113.5
  • Australian dollar
  • 80.82
  • 81.24
  • Canadian dollar
  • 85.58
  • 86.04
  • Singapore dollar
  • 83.72
  • 84.16
  • Japanese yen (10)
  • 10.29
  • 10.34
  • Chinese renminbi (Yuan)
  • 16.79
  • 16.87
  • Saudi Arabian riyal
  • 30.31
  • 30.47
  • Qatari riyal
  • 31.22
  • 31.38
  • Thai baht
  • 3.64
  • 3.66
  • UAE Dirham
  • 30.94
  • 31.11
  • Malaysian ringgit
  • 27.82
  • 27.97
  • Korean Won (100)
  • 10.09
  • 10.14
  • Swedish Krone
  • 12.23
  • 12.29
  • Danish Krone
  • 17.18
  • 17.27

Hamro Team

सम्पादक

सुदिना गौतम

व्यवस्थापक

सन्तोष कुमार देवकोटा

फोटो पत्रकार

आनन्द कुमार महर्जन

कला पत्रकार

मन्दिप गौतम