अन्तरिक्ष यात्रा दिवस | Hamro Patro
DOWNLOAD APPS BY HAMRO PATRO

ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा महत्त्वपूर्ण दिनहरु

अन्तरिक्ष यात्रा दिवस




सन् १९६१ को अप्रिल १२ को दिन मानवयुक्त पहिलो अन्तरिक्ष यात्राको शुरुवात भएको थियो । उक्त दिन तत्कालिन सोभियत अथवा अहिलेको रुसकी नागरिक युरी गागरिन पहिलो अन्तरिक्ष यात्रुका रुपमा अन्तरिक्ष पुगेकी थिइन् ।



संयुक्त राष्ट्रसंघले सन् २०११ को अप्रिल ११ मा गरेको निर्णय अनुसार हरेक वर्ष अप्रिल १२ तारिखका दिनलाई अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष यात्रा दिवसका रुपमा मनाउने गरिन्छ । राष्ट्रसंघको निर्णय नम्बर A/RES/65/271 अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मानवयुक्त अन्तरिक्ष यात्राको शुरुवात भएको र अन्तरिक्ष विज्ञान तथा प्रविधिको नयाँ फड्को स्वरुप यो दिवस मनाउन थालिएको हो । साथै अन्तरिक्षलाई मानवका लागि शान्तिपुर्ण कार्य गर्न उपर्युक्त स्थलका रुपमा विकास गर्नु यो दिवस मनाउनुको महत्वपुर्ण कारण मानिन्छ ।

सन् १९६१ को अप्रिल १२ को दिन मानवयुक्त पहिलो अन्तरिक्ष यात्राको शुरुवात भएको थियो । उक्त दिन तत्कालिन सोभियत अथवा अहिलेको रुसकी नागरिक युरी गागरिन पहिलो अन्तरिक्ष यात्रुका रुपमा अन्तरिक्ष पुगेकी थिइन् । उक्त अन्तरिक्ष यात्राले मानिसलाई पृथ्वी बाहिरको सभ्यतासंग परिचित बनाउँदै पृथ्वीभन्दा अन्त पनि मानिस बाँच्न सक्छन् भन्ने तथ्यलाई प्रमाणित गरेको थियो । त्यहि भएर यस दिनलाई ऐतिहाँसिक दिनका रुपमा लिइएको हो ।

अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अमेरिकी सरकारले २९ जुलाई १९५८ मा राष्ट्रिय हवाई यातायात तथा अन्तरिक्ष प्रशासन (National Aeronautics and Space Administration) अर्थात नासा (NASA) को स्थापना गरी अन्तरिक्ष यात्राको व्यवस्थापन थालेको हो । नासाले अन्तरिक्ष कार्यक्रम संचालन गरी एपोलो नामक यानद्वारा चन्द्रमा मानव पुर्याएको थियो । नासाले सन् २०११ मा एक घोषणा गरी आगामी अन्तरिक्ष यात्राका लागि अझ नयाँ प्रणालीयुक्त अत्याधुनिक डिजाइनको यान तयार गर्ने छ । जसले अन्तरिक्षमा अझ धेरै दुरी तय गर्न सक्षम हुने दाबी गरिएको छ ।

अन्तरिक्ष यात्रालाई निकै चुनौतिपुर्ण र खर्चिलो मानिन्छ । अन्तरिक्ष यात्रा विशेषगरी वैज्ञानिक खोजका लागि केन्द्रीत हुँदै आएको छ । तर पनि यस प्रकारका खोजमुलक घटनाहरुको आलोचना पनि हुँदै नै आएको छ । छिमेकी मुलुक भारतले केही वर्षअघि चन्द्रमा यान पठाउँदा सवैभन्दा बढि आलोचना खेप्नुपर्यो । ३३ प्रतिशत जनताले चर्को गरिबी भोगिरहेको भारतमा अन्तरिक्ष खोजका लागि अरबौं रुपैयाँ खर्चिनु तिब्र आलोचनाको बिषय थियो । तर यस्ता खोजहरुले अन्तरिक्ष जगतमा नयाँ-नयाँ तथ्यहरु पत्ता लगाउने हुनाले यसलाई आलोचनाभन्दा पनि आविष्कारका लागि अघि बढ्ने कडिका रुपमा लिनुपर्ने अन्तरिक्ष यात्रीहरुको भनाई छ । ६ अर्ब माथि जनसंख्या रहेको विश्वमा हालसम्म ३८ देशका ५ सय ३१ जना मानिसले अन्तरिक्ष यात्राको अवसर पाएका छन् । त्यसमध्ये दक्षिण एसियाबाट भारत र अफगानिस्तानका नागरिकले यस्तो अवसर पाएका हुन् ।

विश्वमा हाल मानिस सहितको अन्तरिक्ष यानलाई पृथ्वीको कक्ष बाहिर पुर्यारउने क्षमता रुस, अमेरिका र चीनसंग मात्रै छ । पछिल्लो समय अन्तरिक्ष अभियानमा नेपालका दुई छिमेकी चीन र भारत प्रतिस्पर्धात्मक रुपमा देखिएका छन् । दुवै देशले यस क्षेत्रमा ठूलो रकम खर्चंदै आएकाछन् । भारतले चन्द्रमाको कक्षमा पुर्याएको अन्तरिक्ष यानले चन्द्रमामा पानी रहेको संकेत भेटेको थियो । उत्तर कोरियाले समेत आफ्नै यानबाट सफलतापुर्वक अन्तरिक्षमा भूउपग्रह राख्न सफल भएको छ । यसरी हालसम्म पृथ्वीको कक्ष बाहिर अन्तरिक्ष यान पुर्याउन विश्वका ११ वटा मुलुक सक्षम भएको तथ्यांक रहेको छ ।

अन्तरिक्षलाई रोचक बिषयमा रुपमा लिने गरिन्छ । असंख्य तारामण्डल तथा ग्रहहरु, ब्ल्याक होल र उल्का बर्षाजस्ता अन्तरिक्ष घटनाहरु मानिसका लागि रोचक बिषयका रुपमा रहेकाछन् । पुष्ट्याँई नभए पनि अन्तरिक्ष अनुसन्धान र खोजीमा संलग्न राष्ट्र तथा त्यहाँका अनुसन्धानकर्ताहरु पृथ्वीभन्दा अर्को पनि विकसित ग्रह छ र त्यहाँ मानिसभन्दा विकसित जीवहरु छन् भन्ने कुरामा अघोषित विश्वास राख्दछन् । अन्तरिक्ष यात्रामा सहभागी भइसकेका वैज्ञानिकहरुले त उडानका क्रममा कहिल्यै नदेखिएका सिलिन्डर जस्ता वस्तुहरु देखेको बताएकाछन् । वैज्ञानिकहरुले अन्तरिक्ष जीवहरुले पृथ्वीमा नियमित रुपमा चियाइरहेको जस्तो भान हुने गरेको रोमाञ्चक अनुभूति सुनाउँछन् । 

अग्ला हिमश्रृङ्खलाका कारण अन्तरिक्षबाट हेर्दा पृथ्वीको मानचित्रमा अन्य धेरै ठाउँ जस्तै सजिलै देखिने नेपाल पनि एकहो । मानव सिर्जित भौगोलिक सीमा नदेखिए पनि नेपाल कहाँ पर्छ भनेर खोज्ने हो भनेयहाँका हिमालहरु स्पष्ट देखिने अन्तरिक्ष यात्रीहरुले बताएकाछन् ।

- हाम्रो पात्रोको लागि बाबुराम भण्डारीले तयार पार्नु भएको




Liked by
Liked by
0 /600 characters
Hamro Patro - Connecting Nepali Communities
Hamro Patro is one of the first Nepali app to include Nepali Patro, launched in 2010. We started with a Nepali Calendar mobile app to help Nepalese living abroad stay in touch with Nepalese festivals and important dates in Nepali calendar year. Later on, to cater to the people who couldn’t type in Nepali using fonts like Preeti, Ganesh and even Nepali Unicode, we built nepali mobile keyboard called Hamro Nepali keyboard.