भारतीय स्वतन्त्रता संग्राम : संघर्ष, राष्ट्रवाद र संविधानको यात्रा

भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन करिब एक शताब्दीसम्म चलेको ब्रिटिसविरोधी औपनिवेशिक संघर्ष थियो । यसको मुख्य उद्देश्य भारतीय उपमहाद्वीपबाट ब्रिटिस शासन अन्त्य गरी स्वशासन स्थापना गर्नु थियो । अन्ततः सन् १९४७ अगस्ट १५ मा भारत स्वतन्त्र भयो, तर यो विजय विभाजनको गहिरो पीडासँगै आयो । भारत र पाकिस्तान दुई अलग राष्ट्र बने र साम्प्रदायिक हिंसामा ठुलो जनधनको क्षति भयो ।

सन् १९४७ अगस्ट १४–१५ को मध्यरात भने एसियाली जनताका लागि औपनिवेशिक शासनबाट मुक्ति र राष्ट्रिय स्वाभिमान पुनःस्थापनाको ऐतिहासिक क्षण थियो । यो आन्दोलन केवल सत्ता हस्तान्तरणका लागि भएको राजनीतिक संघर्ष थिएन । यसले भारतीय समाजमा व्यापक जागरण ल्यायो र विश्वका अन्य उपनिवेश तथा उत्पीडित राष्ट्रहरूका लागि पनि प्रेरणा बन्यो ।