चीन र अमेरिका : शक्ति सन्तुलन अब कहाँ पुग्यो ?

विश्व शक्तिको केन्द्र दशकौँदेखि अमेरिकाको वरिपरि घुम्दै आएको भए पनि पछिल्लो समय चीनले आर्थिक, औद्योगिक, वैज्ञानिक, प्राविधिक र सैन्य क्षेत्रमा तीव्र विस्तार गरेपछि दुई देशबीचको प्रतिस्पर्धा नयाँ चरणमा प्रवेश गरेको छ। अहिलेको अवस्था हेर्दा अमेरिका अझै समग्र विश्व शक्तिमा अगाडि छ, तर चीनले विशेषगरी उत्पादन, व्यापार, जहाज निर्माण, मिसाइल, अन्तरिक्ष, ड्रोन र केही प्रविधिमा दूरी निकै घटाइसकेको छ।

यसलाई ‘अमेरिका कमजोर र चीन बलियो’ भन्ने सरल निष्कर्षमा सीमित गर्न भने मिल्दैन। दुवै देशको शक्ति फरक प्रकृतिको छ। अमेरिका विश्वव्यापी सैन्य उपस्थिति, गठबन्धन, वित्तीय प्रणाली, उच्चस्तरीय चिप, सफ्टवेयर र परमाणु क्षमतामा बलियो छ। चीन विशाल उत्पादन क्षमता, औद्योगिक आपूर्ति शृंखला, व्यापार, पूर्वाधार निर्माण, दुर्लभ खनिज तथा क्षेत्रीय सैन्य क्षमतामा तीव्र गतिले अघि बढिरहेको छ।