लालीगुराँस: नेपालको राष्ट्रिय फूल

लालीगुराँस, नेपालको राष्ट्रिय फूल हो। यसको सुन्दरता र जैविक महत्त्वले गर्दा यसले नेपाली समाजमा विशेष स्थान पाएको छ। लालीगुराँसको रूख ६ देखि १५ मिटर अग्लो हुन्छ। यो फूल फागुनदेखि वैशाखसम्म फुल्ने गर्दछन्। यसको पातहरू छालाझैं बाक्लो र खैरो–हरियो रंगको हुन्छन्। नेपालमा करिब ३२ प्रजातिका गुराँस पाइन्छन्, जसमध्ये सबैभन्दा प्रख्यात र प्रचलित भनेको लालीगुराँस हो। लालीगुराँस १,२०० मिटरदेखि ३,६०० मिटरसम्मको उचाइमा पाइन्छ। लालीगुराँस फुलेको समयमा जंगलहरू विशेष गरी पर्यटक र प्रकृतिप्रेमीहरूको लागि मुख्य आकर्षण बन्ने गर्दछन्।

लालीगुराँसका फूल र पातहरू औषधीय गुणले भरिपूर्ण छन्। यसको फूललाई विभिन्न रोगहरूको उपचारका लागि प्रयोग गर्ने गरिन्छ। यसको फूललाई सुखाएर चिया बनाउन पनि प्रयोग गरिन्छ, जसले स्वास्थ्यलाई फाइदा पुर्याउँछ। यसको पात र बोक्राबाट बनेको पदार्थले पेट दुख्ने, ज्वरो र झाडापखालामा राहत दिन्छ।

हालका वर्षहरूमा जलवायु परिवर्तन, वन फँडानी र अनियन्त्रित मानव क्रियाकलापका कारण लालीगुराँसको प्राकृतिक वासस्थान संकटमा परेको छ। यसको संरक्षणका लागि समुदाय–आधारित कार्यक्रमहरू र सरकारका प्रयासहरू अनिवार्य छन्।