Surya Sasti | Hamro Patro

ब्लग - साहित्य / नेपाली चाडपर्व तथा दिन विशेष लेखहरू

सूर्य षष्ठी/विश्व शान्ति दिवस/विश्व अल्जाइमर्स दिवस





भाद्र महिनाको शुक्ल पक्षको षष्ठी तिथिमा व्रत लिएर यो दिनमा सूर्य देवताका नाममा समर्पण गर्ने चलन छ । यो तिथिलाई सूर्य षष्ठी भनिन्छ । मानवले पृथ्वीवाट देख्ने सबैभन्दा शक्तिशाली, चम्किलो र विशाल बस्तु नै सूर्य हो । चराचर जगतका पालनहार यिनै सूर्य देवताको अपरम्पार महिमा पुराण, गीतालगायत अन्य सबै ग्रन्थहरूमा छ । आज तिनै सूर्य देवताको नाममा व्रत लिएर सूर्य षष्ठी मनाइन्छ ।

सूर्यविना त यस जगतमा केही पनि सम्भव छैन । हरेक सिर्जनाका सर्जक यिनै देवताको संकल्पमा आज बिहानै नुवाई–धुवाई भक्तजनहरूले गायत्री–मन्त्र जप गर्ने र व्रत लिने चलन छ । यसरी आजको दिनमा व्रत लिएमा धनधान्य, सन्तान, फलिफाप लगायत अश्वमेघ यज्ञ बराबरकै फल प्राप्त हुने विश्वास सनातनदेखि गरिँदै आएको हो ।

कल्परुतग्रन्थमा उद्धृत भविष्य–पुराणको वचनमा समेत भनिएको छ कि भाद्रशुक्ल षष्ठीका दिन जसले दक्षिणापथमा विराजमान भगवान् स्कन्धको दर्शन गर्छ त्यो ब्रह्महत्या आदि पापबाट मुक्त हुन्छ ।

आजका दिनमा घर नजिकै कुनै जलाशयमा स्नान गर्ने र नुहाएपछि सात प्रकारको फल, चामल, तिल, दुबो, चन्दन आदिलाई पानीमा मिसाएर उदाउँदै गरेको सूर्यलाई अर्ध दिएर आराधना गरी शुद्ध घिऊको दियो बाल्ने चलन छ ।

त्यस्तै, जलाशय किनारमा नै कपूर, धूप, रातो फूल, दुबो आदिबाट भगवान सूर्यको पूजा गर्नुपर्छ । यसरी जाप गर्दा सूर्य मन्त्रको उच्चारण गर्न जरुरी रहन्छ । यस शक्तिशाली मन्त्रलाई १०८ पटक उच्चारण गर्ने, मन्त्रको उर्जालाई आत्मसात् गर्ने र सूर्यको प्रभावलाई साधुवाद अभिव्यक्त गर्ने जरुरी रहन्छ ।

सूर्य मन्त्र
‘ॐ घृणि सूर्याय नमः’
‘ॐ सूर्याय नमः’

सूर्यको किरणविना संसारमा कुनै पनि जीव अनि वनस्पति हुन्न थियो । प्राणीहरूमा शक्ति एवं प्रकाश उजागर सूर्यले नै गर्छ । सूर्यको उपासनाबाट शरीर स्वस्थ रहन्छ ।
आजको दिनको सबैलाई शुभकामना ।

विश्व शान्ति दिवस



पृष्ठभूमि
हरेक वर्ष सेप्टेम्बर २१ तारिखका दिन विश्व शान्ति दिवस मनाउने गरिन्छ । यो दिवस सन् १९८२ सेप्टेम्बर २१ देखि मनाउन सुरु गरिएको हो । संयुक्त राष्ट्रसङ्घ महासभाले सन् १९८१ मा संसारका सबै देश र जनतामा शान्तिको कामना सहित अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति दिवस मनाउने प्रस्ताव पारित गरेसँगै यसै दिनको सन्दर्भ पारेर अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा शान्ति दिवस मनाउन थालिएको हो ।

नेपालमा कसरी मनाइन्छ त विश्व शान्ति दिवस?
नेपालमा भने यो दिवस २०६५ सालदेखि मनाउन थालिएको हो । विश्व शान्तिको उदेश्यले हरेक वर्ष यो दिवस विश्वभर मनाइने गरिन्छ । शान्ति दिवसका अवसरमा नेपालमा भने शान्ति मन्त्रालय लगायतका सरकारी निकाय र गैरसरकारी सङ्घसंस्थाहरूले विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाउने गर्दछन् । खास गरी १२ बर्से सशस्त्र द्वन्द्वको अन्त्य र शान्ति प्रक्रियाको संस्थागत सुरुवातको खुसीयालीमा नेपालमा शान्ति दिवसलाई लिने गरिन्छ । शान्ति प्रक्रियामा सहयोग पुर्‍याउँदै आएका मानवअधिकारवादी सङ्घसंस्थाहरूले यस दिन विचार गोष्ठी, सभा र र्‍यालीहरूको आयोजना गर्दै शान्ति दिवस मनाउने गर्दछन् ।

वर्ष २०२३ को नारा

End Racism, establish Peace - अर्थात् जातिवादको अन्त र शान्तिको स्थापना भन्ने रहेको छ ।

सर्वे भवन्तु सुखिनस्,
सर्वे सन्तु निरामया,
सर्वे भद्राणि पश्यन्तु,
मा कश्चिद् दुखभागभवेत्,
ॐ शान्तिस् शान्तिस् शान्तिस्
अर्थात् सबै जनालाई सुख होस्, सबै शुभको पहिचान गर्न सक्ने होउन् । सबै स्वस्थ होउन् र कोही प्राणी पनि दुःखी नहोस् । 'उपनिषद'बाट साभार गरिएको यो शान्ति स्तोत्र प्रस्तुत गर्न चाह्यौँ, विश्व शान्तिको कामना सहित ।

विश्व अल्जाइमर दिवस



पृष्ठभूमि
आज सन् २०२३ को सेप्टेम्बर २१ तारिखका दिन विश्व समुदायले अल्जाइमर्स दिवस मनाँउदैछ , वर्ष २०२३ को नारा चाँही Know Dementia, Know Alzheimer's रहेको छ ।

अल्जाइमर कस्तो रोग हो ?
एउटा अनौठो रोगका बारेमा आज चर्चा गर्न चाह्यौँ आज विश्व अल्जाइमर दिवसको प्रसङ्गमा । अल्जाइमर एक प्रकारको डिमेन्सिया हो जसले व्यक्तिको प्राकृतिक स्मरण शक्ति, व्यवहार अनि अभिव्यक्तिलाई असर गर्दछ । यो स्नायूप्रणालीको एउटा रोग हो, शुरुवात कालमा संवेगात्मक अनि व्यहारात्मक परिवर्तनका रूपमा अल्जाइमरका लक्षणहरू देखिन्छ अनि पछि गएर अल्जाइमरले स्मरण शक्तिमा पूर्णतः ह्राससम्मको अवस्था निम्त्याउँदछ ।

यसका कारक तत्त्वहरूमा ७० प्रतिशत वंशाणुगत हुन्छ भने अन्य कारणहरूमा हाइपर टेन्सन, टाउकोमा गहिरो चोटहरू र डिप्रेसनलाई पनि मानिन्छ । अत्यन्त व्यस्त जीवनशैली र आफ्नोलागि समयको अभाव, तनाव, मोटोपन अनि शारीरिक व्यायामको कमी जस्ता कारणहरूले पनि अल्जाइमर को जोखिम बढाउँदछ ।

एकफेर अल्जाइमर भइसकेको मान्छेलाई ओखती गरेर सामान्य रूपमा दीर्घकालीन फर्काई असम्भव प्राय हुन्छ, अल्जाइमर रोग विरुद्ध लड्न हामी सबैले जनचेतना अनि जीवनशैलीमा केही सुधार गर्न जरुरी देखिन्छ । दैनिक व्यायाम, सन्तुलित भोजन, सामान्य जीवनशैली, जीवनबाट सन्तुलित अपेक्षा अनि दैनिक योगाभ्यास गर्नाले अल्जाइमर वाट हामी जोगिन सक्छौँ । बुढेसकालमा मात्र अल्जाइमर हुने भनेर हामीमध्ये कसैले बुझेका रहेछौँ भनेँ त्यो पूर्णतः सत्य नहुन सक्दछ ।

फिल्म र कथामा मात्र देखे पढेको यस्ता रोगहरू हाम्रो हेल्चेक्राईका कारणले आफ्नै जीवनमा पनि आउन सक्दछ । सन् २०१५ को अध्ययन अनुसार विश्वभरि करिब ३ करोड अल्जाइमरका रोगीहरू रहेका छन्, अहिले यसको सङ्ख्या झन् बढेको हुनसक्छ तर यसबारे नयाँ अध्ययन प्रतिवेदन भने आइसकेको छैन । विश्व अल्जाइमर दिवस यस्तै कुराहरूमा जनचेतना बढाउने हेतुले हरेक वर्षको सेप्टेम्बर २१ तारिखमा मनाइन्छ । सेप्टेम्बर महिनालाई अल्जाइमर विरुद्धको महिनाका रूपमा मनाउने चलन पनि छ । यस रोग प्रति सबै जना सचेत रहौँ ।

हाम्रो पात्रोका लागी सुयोग ढकाल



Liked by
Liked by
0 /600 characters
Hamro Patro - Connecting Nepali Communities
Hamro Patro is one of the first Nepali app to include Nepali Patro, launched in 2010. We started with a Nepali Calendar mobile app to help Nepalese living abroad stay in touch with Nepalese festivals and important dates in Nepali calendar year. Later on, to cater to the people who couldn’t type in Nepali using fonts like Preeti, Ganesh and even Nepali Unicode, we built nepali mobile keyboard called Hamro Nepali keyboard.